ქართული
Русский
სანამ ადამიანი ამინდის პროგნოზში წვიმის ან ქარიშხლის მოახლოების შესახებ შეიტყობს, ბუნებაში შესაძლოა უკვე შეიმჩნეოდეს ცვლილებები. ფრინველები კვების აქტივობას ზრდიან, ძაღლები მოუსვენრობენ, ბაყაყები კი გარემო პირობების ცვლილების შესაბამისად ცვლიან ხმოვან აქტივობას. ეს მხოლოდ ხალხური რწმენა არ არის - მეცნიერები ადასტურებენ, რომ ცხოველთა გარკვეულ სახეობებს ატმოსფერული ცვლილებების აღქმა და მათზე რეაგირება შეუძლიათ.
მათი განსაკუთრებული მგრძნობელობა რამდენიმე ფაქტორს უკავშირდება: ჰაერის წნევის ცვლილებას, ტემპერატურას, ტენიანობასა და დაბალი სიხშირის ხმებს. ამ სიგნალებს ადამიანი ყოველთვის ვერ ამჩნევს, ცხოველებისთვის კი ისინი გარემოს მნიშვნელოვანი ცვლილების მაუწყებელია.
ატმოსფერული წნევა - სიგნალი, რომელსაც ფრინველები ამჩნევენ
ამინდის გაუარესებას ხშირად ატმოსფერული წნევის შემცირება უძღვის წინ. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ზოგიერთი ფრინველი ამ ცვლილებაზე რეაგირებს. 2013 წელს Journal of Experimental Biology-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში მეცნიერები თეთრთავიან ბეღურებს აკვირდებოდნენ. მათ აღმოაჩინეს, რომ წნევის შემცირებისას ფრინველები საკვების მიღების აქტივობას ზრდიდნენ.
მკვლევრების ვარაუდით, ეს შესაძლოა გადარჩენისთვის მნიშვნელოვანი მექანიზმი იყოს: ქარიშხლის ან თოვლის მოსვლამდე ფრინველები საკვების მარაგის შევსებას ცდილობენ, რადგან უამინდობის დროს საკვების მოპოვება რთულდება. კვლევის საველე მონაცემებით, თოვლის მოსვლამდე 12-24 საათით ადრე ატმოსფერული წნევა იკლებდა.
ძაღლები და კატები - რატომ გრძნობენ ისინი ქარიშხალს ადამიანებზე ადრე?
შინაური ცხოველების ქცევა ზოგჯერ ამინდის გაუარესებამდე იცვლება. ძაღლებმა შესაძლოა მოუსვენრობა დაიწყონ, პატრონს მიეკრან, დაიმალონ ან უჩვეულოდ აქტიურები გახდნენ. კატები კი ხშირად მშვიდ, დახურულ და დაცულ ადგილებს ეძებენ.
ამის ერთ-ერთი შესაძლო მიზეზი სმენის განსაკუთრებული მგრძნობელობაა. ძაღლებს შეუძლიათ ისეთი დაბალი სიხშირის ხმებისა და შორეული ჭექა-ქუხილის აღქმა, რომელსაც ადამიანი ჯერ ვერ ამჩნევს. გარდა ამისა, ზოგიერთი ცხოველი მგრძნობიარეა ატმოსფერული წნევის ცვლილების მიმართაც.
თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ ყველა ასეთი ქცევა ამინდის ცვლილებას არ უკავშირდება. მოუსვენრობასა და შიშს სხვა მიზეზებიც შეიძლება ჰქონდეს.
ბაყაყები - როგორ მოქმედებს ტენიანობა მათ ხმოვან აქტივობაზე?
ბაყაყების ყიყინი მხოლოდ გამრავლების სეზონის თავისებურება არ არის — მათ აქტივობაზე გარემო პირობებიც მოქმედებს. ჰაერისა და წყლის ტემპერატურა, ტენიანობა და ატმოსფერული წნევა სხვადასხვა სახეობის ხმოვან ქცევაზე განსხვავებულად აისახება.
კვლევები აჩვენებს, რომ ზოგიერთ სახეობაში წნევისა და ტემპერატურის ცვლილება ყიყინის დაწყებასა და ხანგრძლივობაზე მოქმედებს. შესაბამისად, ბაყაყების ხმოვანი აქტივობის მატება ან შემცირება შეიძლება გარემოს ცვლილების ერთ-ერთი მაჩვენებელი იყოს, თუმცა ეს წვიმის უტყუარ წინასწარმეტყველებად არ უნდა მივიჩნიოთ.
მერცხლები - რატომ დაფრინავენ ისინი წვიმის წინ დაბლა?
ხალხში გავრცელებულია მოსაზრება, რომ მერცხლების დაბლა ფრენა წვიმის მოახლოებას ნიშნავს. ამ დაკვირვებას გარკვეული ბუნებრივი ახსნა აქვს: ტენიანობისა და ატმოსფერული პირობების ცვლილებისას მწერების ფრენის სიმაღლეც შეიძლება შეიცვალოს. მერცხლები კი საკვების ძიებისას მათ მიჰყვებიან.
ამიტომ ფრინველების დაბლა ფრენა შესაძლოა ჰაერის პირობების ცვლილებას ირიბად ასახავდეს, თუმცა ეს ყოველთვის წვიმის დაწყებას არ ნიშნავს.
შეუძლიათ თუ არა ცხოველებს ამინდის ზუსტად გამოცნობა?
მიუხედავად იმისა, რომ ცხოველებს გარემოს ცვლილებების აღქმის განსაკუთრებული უნარი აქვთ, ისინი ამინდის პროგნოზს ადამიანებივით არ ადგენენ. მათი ქცევა უფრო მეტად გარემოს კონკრეტულ სიგნალებზე რეაგირებაა, ვიდრე მომავალი ამინდის ზუსტი განსაზღვრა.
ამასთან, ერთი და იგივე ქცევას სხვადასხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. ფრინველების გააქტიურება საკვების ძიებასაც უკავშირდებოდეს, ძაღლის მოუსვენრობა კი შიშს ან სხვა გარემო ფაქტორს.
გმადლობთ, თქვენი კომენტარი მიღებულია და გამოქვეყნდება მოდერაციის შემდეგ.