თბილისი

უკა­ნას­კნე­ლად ატ­მოს­ფე­რო­ში ნახ­ში­რორ­ჟან­გის ასე­თი მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი 14 მლნ წლის წინ და­ფიქ­სირ­და. ახა­ლი კვლე­ვა, რომ­ლის შე­დე­გე­ბიც არც ისე და­მა­ი­მე­დე­ბე­ლია, კარ­გად აჩ­ვე­ნებს თუ საით მი­დის დე­და­მი­წის კლი­მა­ტი.

”ვრწმუნ­დე­ბით, რომ ის, რა­საც ჩვენ ვა­კე­თებთ, ძა­ლი­ან უჩ­ვე­უ­ლოა დე­და­მი­წის ის­ტო­რი­ა­ში” - გა­ნა­ცხა­და დე­და­მი­წის ობ­სერ­ვა­ტო­რი­ის წამ­ყვან­მა ავ­ტორ­მა, ბა­ერ­ბელ ჰო­ე­ნიშ­მა.

ახა­ლი ანა­ლი­ზი აჩ­ვე­ნებს, რომ ბო­ლოს ჰა­ე­რი ნახ­ში­რორ­ჟან­გის 420 მლნ ნა­წი­ლაკს (ppm) შე­ი­ცავ­და 14-16 მი­ლი­ო­ნი წლის წინ, რო­დე­საც გრენ­ლან­დი­ა­ში ყი­ნუ­ლი არ იყო და ადა­მი­ა­ნე­ბის წი­ნაპ­რე­ბი, უბ­რა­ლოდ, ტყე­ე­ბი­დან მდე­ლო­ე­ბის­კენ გა­და­დი­ოდ­ნენ.1700-იანი წლე­ბის ბო­ლომ­დე ატ­მოს­ფე­რუ­ლი ნახ­ში­რორ­ჟან­გის და­ახ­ლო­ე­ბით 280 მლნ ნა­წი­ლა­კი იყო, რაც იმას ნიშ­ნავს, რომ ადა­მი­ა­ნებ­მა უკვე გა­მო­იწ­ვი­ეს სათ­ბუ­რის გა­ზე­ბის და­ახ­ლო­ე­ბით 50%-ით მა­ტე­ბა.

კვლე­ვამ და­ად­გი­ნა, რომ თუ CO2-ის გლო­ბა­ლუ­რი ემი­სია მა­ტე­ბას გა­აგ­რძე­ლებს, 2100 წლის­თვის შე­საძ­ლოა, 600-800 მლნ ნა­წი­ლაკს მი­ვაღ­წი­ოთ. ეს მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი ბო­ლოს ეო­ცე­ნის დროს, 3-4 მი­ლი­ო­ნი წლის წინ და­ფიქ­სირ­და, სა­ნამ ან­ტარ­ქტი­და ყი­ნუ­ლით და­ი­ფა­რე­ბო­და და რო­დე­საც მსოფ­ლი­ოს ფლო­რა და ფა­უ­ნა გან­სხვა­ვე­ბუ­ლად გა­მო­ი­ყუ­რე­ბო­და.

მკვლე­ვა­რებ­მა და­ა­დას­ტუ­რეს, რომ გა­სუ­ლი 66 მი­ლი­ო­ნი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ყვე­ლა­ზე ცხე­ლი პე­რი­ო­დი 50 მი­ლი­ო­ნი წლის წინ და­ფიქ­სირ­და, რო­დე­საც CO2-ს ნა­წი­ლა­კი 1600 მი­ლი­ო­ნამ­დე გა­ი­ზარ­და და ტემ­პე­რა­ტუ­რა 12 გრა­დუ­სით უფრო მა­ღა­ლი იყო.

2,5 მი­ლი­ო­ნი წლის წინ, ნახ­ში­რორ­ჟან­გის 270-280 მლნ ნა­წი­ლა­კი იყო, რა­მაც გამ­ყინ­ვა­რე­ბის მთე­ლი პე­რი­ო­დი გა­მო­იწ­ვია. მეც­ნი­ე­რე­ბი ვა­რა­უ­დო­ბენ, რომ ნახ­ში­რორ­ჟან­გის გა­ორ­მა­გე­ბა პლა­ნე­ტას 5-6 გრა­დუ­სით გა­ათ­ბობს.

პროგ­ნო­ზე­ბი პე­სი­მის­ტუ­რია, მი­თუ­მე­ტეს, თუ გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნებთ, რომ 56 მლნ წლის წინ, რო­დე­საც დე­და­მი­წამ ნახ­ში­რორ­ჟან­გის მსგავ­სი სწრა­ფი გა­მო­ყო­ფა გა­ნი­ცა­და, რა­მაც ეკო­სის­ტე­მებ­ში მა­სი­უ­რი ცვლი­ე­ლე­ბე­ბი გა­ნი­ცა­და, ხოლო მის დაშ­ლას და­ახ­ლო­ე­ბით 150 000 წელი დას­ჭირ­და.

ეკა დარჩიაშვილი