თბილისი

ჯეიმს უების კოსმოსურმა ტელესკოპმა (JWST) იუპიტერის ზომის პლანეტის მსგავსი ობიექტები აღმოაჩინა, რომლებიც გრავიტაციულად არცერთ ვარსკვლავთან არ არიან მიბმული.

ახალი სხეულები ორიონის ნისლეულის დეტალური შესწავლისას აღმოაჩინეს. როგორც გაირკვა, ისინი წყვილად მოძრაობენ. მეცნიერები ამ ობიექტების დაახლოებით 20 წყვილს აკვირდებიან. ახალ აღმოჩენას სახელად JuMBO (იუპიტერის მასის ორობითი ობიექტები) უწოდეს.

ერთ-ერთი ვერსიით, ეს ობიექტები ნისლეულის იმ რეგიონში ჩამოყალიბდნენ, სადაც მატერიის სიმკვრივე არასაკმარისი იყო სრულფასოვანი ვარსკვლავების ფორმირებისთვის.

მეორის თანახმად, ისინი ჩამოყალიბდნენ როგორც ჩვეულებრივი გაზის გიგანტები, მაგრამ შემდეგ, სხვადასხვა გრავიტაციული აშლილობის შედეგად, თავიანთი ორბიტიდან გააძევეს.

"ამჟამად, იძულებითი განდევნის ჰიპოთეზა ყველაზე მისაღებია“, - ამბობს პროფესორი მარკ მაკკაჰგრინი, რომელიც ორიონის ნისლეულის შემსწავლელ ჯგუფს ხელმძღვანელობდა.

"აირების ფიზიკის თანახმად, იუპიტერის მასის ობიექტებს დამოუკიდებლად ჩამოყალიბება არ შეუძლიათ. ვიცით, რომ ცალკეული პლანეტები შეიძლება ამოვარდეს ვარსკვლავური სისტემებიდან, მაგრამ ის ფაქტი, თუ როგორ მოხდა მათი წყვილად განდევნა, ამოუხსნელია. ამ დროისთვის ამაზე პასუხი არ გვაქვს“.

JWST-ის მკვლევარი დოქტორი ჰეიდი ჰუმელი აღნიშნავს, რომ მეცნიერებს ჯერ არ შეუქმნიათ პლანეტარული სისტემის ფორმირების ისეთი მოდელები, რომლებიც პლანეტარული წყვილების განდევნას იწინასწარმეტყველებე.

"ალბათ ყველა ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონი შეიცავს ორმაგ იუპიტერს (და შესაძლოა ორმაგ ნეპტუნს და ორმაგ დედამიწასაც!). ჩვენ, უბრალოდ, მათ დასანახად საკმარისად ძლიერი ტელესკოპი არ გვაქვს.“

ორიონის ნისლეული დედამიწასთან ყველაზე ახლოს მდებარე ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების რეგიონია. ამ ნისლეულში ბევრად უკეთესად ჩანს თუ როგორ ფორმირდებიან ვარსკვლავები და პლანეტარული სისტემები გაზისა და მტვრის ღრუბლის კოლაფსისგან.

ორიონის ნისლეული პირველად 1610 წელს, ფრანგმა მეცნიერმა, ნიკოლა-კლოდ ფაბრი დე პერესკმა აღმოაჩინა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ მას მაიას ტომიც სწავლობდა.

ანი შავიშვილი