თბილისი

ამინდის პროგნოზის მიხედვით გეგმავთ გასეირნებას, მოგზაურობას ან შაბათ-კვირას ქალაქგარეთ გასვლას, მაგრამ რამდენიმე საათში პროგნოზი იცვლება - მოსალოდნელი მზე წვიმით იცვლება, ტემპერატურა კი იმაზე მაღალი ან დაბალი ხდება, ვიდრე თავდაპირველად იყო ნავარაუდევი. ნიშნავს ეს, რომ ამინდის პროგნოზი არასანდოა? არა, მიზეზი ატმოსფეროს სირთულესა და ამინდის პროგნოზირების მეთოდებში უნდა ვეძებოთ.

თანამედროვე მეტეოროლოგია რთულ კომპიუტერულ მოდელებს, სატელიტურ მონაცემებს, რადარებსა და მეტეოროლოგიური სადგურების დაკვირვებებს იყენებს. ამ ინფორმაციის საფუძველზე სპეციალისტები აფასებენ, როგორ შეიცვლება ატმოსფერული პირობები მომდევნო საათებსა და დღეებში. თუმცა, მიუხედავად ტექნოლოგიური პროგრესისა, მომავალი ამინდის ზუსტად განსაზღვრა ყოველთვის შესაძლებელი არ არის.

რატომ იცვლება ამინდის პროგნოზი? ატმოსფერო მუდმივად იცვლება. ჰაერის ტემპერატურა, ტენიანობა, ქარი და ატმოსფერული წნევა ერთმანეთთან ურთიერთქმედებს, ამიტომ საწყის პირობებში მცირე განსხვავებამაც კი შესაძლოა რამდენიმე დღის შემდეგ მოსალოდნელ ამინდზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს.

პროგნოზის შედგენისას კომპიუტერული მოდელები ატმოსფეროს მიმდინარე მდგომარეობას აანალიზებს და შესაძლო ცვლილებებს გამოთვლის. როცა ახალი დაკვირვებები ხდება ხელმისაწვდომი, მოდელები ხელახლა მუშავდება და მოსალოდნელი ამინდის სურათიც შეიძლება შეიცვალოს. ამიტომ პროგნოზის განახლება ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ წინა პროგნოზი მცდარი იყო. ხშირად ეს ნიშნავს, რომ მეტეოროლოგებს ამინდის შესახებ უფრო სრული და დაზუსტებული ინფორმაცია აქვთ.

რამდენად სანდოა პროგნოზი ერთი, სამი ან ათი დღის შემდეგ? ზოგადი წესის მიხედვით, რაც უფრო ახლოსაა საპროგნოზო პერიოდი, მით უფრო მაღალია პროგნოზის სანდოობა. მომდევნო ერთი ან ორი დღის განმავლობაში მეტეოროლოგებს შეუძლიათ უფრო დეტალურად შეაფასონ ტემპერატურა, ქარის სიჩქარე და მოსალოდნელი ნალექი. რამდენიმე დღის შემდეგ კი შესაძლო სცენარების რაოდენობა იზრდება და გაურკვევლობაც მატულობს.

დიდი ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის, Met Office-ის განმარტებით, ერთიდან ორ დღემდე პერიოდის პროგნოზი შეიძლება კონკრეტული ადგილებისთვის ამინდის დეტალებს აღწერდეს, თუმცა ლოკალური წვიმის, ნისლის ან ცალკეული ღრუბლების ზუსტი დროისა და ადგილის განსაზღვრა რთულია. სამიდან ხუთ დღემდე პროგნოზი უფრო ზოგად სურათს გვაძლევს, ხოლო უფრო შორეული პერიოდის პროგნოზები სიფრთხილით უნდა წავიკითხოთ.

ეს არ ნიშნავს, რომ შვიდი ან ათი დღის პროგნოზი უსარგებლოა. მას შეუძლია გვაჩვენოს ამინდის სავარაუდო ტენდენცია, თუმცა კონკრეტული დღის პირობები შესაძლოა შეიცვალოს.

რატომ აჩვენებს სხვადასხვა აპლიკაცია განსხვავებულ ამინდს? თუ ერთი აპლიკაცია წვიმას პროგნოზირებს, მეორე კი მზიან ამინდს, ეს ყოველთვის ტექნიკურ შეცდომას არ ნიშნავს. ამინდის სერვისები შესაძლოა სხვადასხვა პროგნოზირების მოდელს, გამოთვლის მეთოდსა და მონაცემების განახლების სიხშირეს იყენებდნენ. განსხვავებული შეიძლება იყოს პროგნოზისთვის შერჩეული ადგილიც. მაგალითად, ქალაქის ცენტრი და მის გარეუბანში მდებარე მეტეოროლოგიური სადგური.

მეტეოროლოგები რამდენიმე მოდელის შედეგებს ადარებენ, რათა შეაფასონ, რამდენად თანხმდება მათი პროგნოზები. თუ სხვადასხვა მოდელი მსგავს შედეგს აჩვენებს, ნდობა მოსალოდნელი სცენარის მიმართ უფრო მაღალია. თუ შედეგები მნიშვნელოვნად განსხვავდება, გაურკვევლობაც მეტია.

ამიტომ სასურველია, პროგნოზი მხოლოდ ერთი აპლიკაციის ამინდის სიმბოლოთი არ შევაფასოთ. მნიშვნელოვანია ტემპერატურის, ნალექის ალბათობის, ქარისა და ოფიციალური გაფრთხილებების ერთობლივად გათვალისწინება.

რას ნიშნავს წვიმის 30%-იანი ალბათობა? ამინდის აპლიკაციაში წვიმის ალბათობის პროცენტული მაჩვენებელი ხშირად გაუგებრობას იწვევს. მაგალითად, 30% არ ნიშნავს, რომ მთელი დღის განმავლობაში დროის 30 პროცენტი იწვიმებს. ეს არც იმას ნიშნავს, რომ წვიმა აუცილებლად ქალაქის ტერიტორიის ზუსტად 30 პროცენტზე მოვა. მაჩვენებლის ზუსტი განმარტება კონკრეტულ მეტეოროლოგიურ სამსახურსა და მის მეთოდოლოგიაზეა დამოკიდებული. ზოგადად, ის ნალექის მოსვლის ალბათობას გამოხატავს განსაზღვრული ადგილისა და დროის მონაკვეთისთვის. შესაბამისად, დაბალი ალბათობა წვიმის სრულად გამორიცხვას არ ნიშნავს, მაღალი ალბათობა კი არ გვაძლევს გარანტიას, რომ ნალექი აუცილებლად მოვა.

რატომ არის განსაკუთრებით რთული ძლიერი წვიმის პროგნოზირება? ტემპერატურის პროგნოზირება ხშირად უფრო მარტივია, ვიდრე იმის განსაზღვრა, კონკრეტულად სად და როდის გაწვიმდება. წვიმა, განსაკუთრებით კი ჭექა-ქუხილი, შეიძლება მცირე ტერიტორიაზე განვითარდეს. შედეგად, ერთ უბანში ძლიერი ნალექი მოვიდეს, ახლომდებარე ადგილას კი თითქმის არ იწვიმოს.

მეტეოროლოგიური მოდელები ამინდის სისტემების გადაადგილებასა და განვითარებას ითვალისწინებს, თუმცა მცირე განსხვავებამაც კი შეიძლება გავლენა მოახდინოს წვიმის დაწყების დროზე, ინტენსივობასა და გავრცელების არეალზე. ამიტომ ნალექის ზუსტი რაოდენობისა და ადგილის პროგნოზირება ხშირად რთულია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ამინდის პირობები სწრაფად იცვლება.