თბილისი

არსებობს „მდინარეები“, რომლებიც ცაში მიედინებიან, ათასობით კილომეტრს გადიან და ზოგჯერ იმდენ წყალს გადაადგილებენ, რომ მათი ჩამოსვლა ძლიერი წვიმისა და წყალდიდობის მიზეზი ხდება. მეცნიერები მათ ატმოსფერულ მდინარეებს უწოდებენ.

ატმოსფერული მდინარე რეალურად წყლის ორთქლის გრძელი და შედარებით ვიწრო ნაკადია, რომელიც ატმოსფეროში გადაადგილდება. წყლის ორთქლი ძირითადად თბილი ოკეანეებიდან ხვდება ჰაერში, შემდეგ კი ძლიერი ქარების დახმარებით სხვა რეგიონებისკენ გადაადგილდება. როდესაც ტენით დატვირთული ჰაერი ცივდება, ორთქლი კონდენსირდება და წვიმის ან თოვლის სახით დედამიწაზე ბრუნდება.

ასეთი სისტემები შეიძლება ათასობით კილომეტრზე გადაიჭიმოს. NOAA-ს მიხედვით, საშუალო ატმოსფერული მდინარე მისისიპის შესართავთან მდინარის წყლის საშუალო ნაკადის დაახლოებით იმდენივე წყალს ატარებს წყლის ორთქლის სახით, ხოლო ყველაზე ძლიერი სისტემები ამ რაოდენობას დაახლოებით 15-ჯერ აღემატება.

ყველა ატმოსფერული მდინარე საშიში არ არის. პირიქით, ისინი მსოფლიოს ბევრი რეგიონისთვის წყლის მნიშვნელოვანი წყაროა და ავსებს მდინარეებსა და წყალსაცავებს. მაგრამ თუ ასეთი სისტემა განსაკუთრებით ძლიერი აღმოჩნდა ან ერთ ადგილზე დიდხანს გაჩერდა, მას შეუძლია მოკლე დროში ძალიან დიდი რაოდენობით ნალექი მოიტანოს და წყალდიდობები ან მეწყერები გამოიწვიოს.

ატმოსფერული მდინარეების ერთ-ერთი ცნობილი მაგალითია Pineapple Express - ტენიანი ჰაერის ძლიერი ნაკადი, რომელიც ტროპიკული წყლებიდან ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ სანაპიროსკენ გადაადგილდება და კალიფორნიასა და სხვა რეგიონებში ინტენსიურ წვიმას იწვევს.

მეცნიერები ამ სისტემებს თანამგზავრების, რადარებისა და ამინდის პროგნოზირების მოდელების საშუალებით აკვირდებიან. მათი შესწავლა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კლიმატის ცვლილების პირობებში, რადგან უფრო თბილ ატმოსფეროს მეტი წყლის ორთქლის შეკავება შეუძლია, რაც გარკვეულ პირობებში უფრო ინტენსიური ნალექების რისკს ზრდის.