თბილისი

ძლიერი წვიმის დროს ხშირად ჩნდება კითხვა: რამდენი მილიმეტრი ნალექია საკმარისი იმისთვის, რომ მდინარე ადიდდეს და ნაპირებიდან გადმოვიდეს?

ერთი კონკრეტული რიცხვი, რომელიც ყველა მდინარისთვის იმოქმედებს, არ არსებობს. წყალდიდობის რისკს მხოლოდ ნალექის საერთო რაოდენობა არ განსაზღვრავს - მნიშვნელოვანია, რამდენად ინტენსიურად და რა დროში მოდის წვიმა, რამდენად გაჯერებულია ნიადაგი წყლით, როგორია რელიეფი და რა დონეზეა მდინარე.

ზოგადად, რამდენიმე ათეული მილიმეტრი ნალექი მოკლე პერიოდში უკვე შეიძლება საყურადღებო იყოს. განსაკუთრებით მაღალია რისკი მაშინ, როდესაც ძლიერი წვიმა ერთ ან რამდენიმე საათში მოდის. აშშ-ის ეროვნული ამინდის სამსახურის მონაცემებით, სხვადასხვა მდინარის აუზში მცირე მდინარეების დატბორვის ზღვარი შეიძლება, მაგალითად, 1 საათში დაახლოებით 40–75 მმ, ხოლო 3 საათში 70–125 მმ იყოს. თუმცა ეს მაჩვენებლები კონკრეტულ ტერიტორიებზეა დამოკიდებული და უნივერსალურ ზღვარს არ წარმოადგენს.

რატომ არ არის მხოლოდ მილიმეტრების დათვლა საკმარისი? თუ ნიადაგი წინა დღეების უხვი ნალექის გამო უკვე გაჯერებულია, ახალი წვიმის წყლის ნაკლები ნაწილი შეიწოვება და მეტი წყალი მდინარეებში ჩაედინება. შედეგად, მდინარის დონე უფრო სწრაფად იმატებს.

ასევე, მთიან და ციცაბო რელიეფზე ძლიერი წვიმის შემდეგ წყალი სწრაფად გადაადგილდება დაბალი ადგილებისკენ, რის გამოც ხევებისა და პატარა მდინარეების ადიდება ზოგჯერ ძალიან მოკლე დროშიც ხდება.

ამიტომ 50 მმ ნალექი ერთ შემთხვევაში შეიძლება შედარებით მცირე გავლენით დასრულდეს, ხოლო სხვა შემთხვევაში სერიოზული დატბორვა გამოიწვიოს.

წყალდიდობის საფრთხის შეფასებისას ყველაზე მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ კითხვა - „რამდენი მილიმეტრი წვიმა მოვა?“, არამედ ისიც, „რამდენი მილიმეტრი, რა დროში და რა მდგომარეობაში მყოფ მდინარის აუზზე?“

სწორედ ამ ფაქტორების ერთობლიობა განსაზღვრავს, გაიზრდება თუ არა მდინარის დონე და რამდენად მაღალი იქნება ნაპირებიდან გადმოსვლის რისკი.