თბილისი

მიმდინარე წელს დასავლეთ ევროპამ და აზიის დიდმა ნაწილმა გამაოგნებელი ტემპერატურული ნახტომი განიცადა. მკვეთრი გადასვლა შედარებით გრილი გაზაფხულიდან მცხუნვარე სიცხეზე იმდენად სწრაფი აღმოჩნდა, რომ მოსახლეობამ, სოფლის მეურნეობამ და ეკოსისტემებმა აკლიმატიზაცია ვერ მოასწრეს.

ევროპის კოსმოსური სააგენტოს (ESA) თანამგზავრული მონაცემები და კლიმატური მოდელები აჩვენებენ, რომ ევროპა ორჯერ უფრო სწრაფი ტემპით თბება, ვიდრე გლობალური საშუალო მაჩვენებელი. ეს იწვევს ნაადრევი სიცხის ტალღების ინტენსივობის გაზრდას იმ ქვეყნებშიც კი, რომლებიც აქამდე ზომიერი კლიმატით გამოირჩეოდნენ.

ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა საფრანგეთი და გერმანია, სინოპტიკოსები სულ უფრო ხშირად აფიქსირებენ ე.წ. „სითბური გუმბათების“ (Heat Domes) ჩამოყალიბებას. ეს არის ფენომენი, როდესაც მაღალი წნევის მდგრადი სისტემა ცხელ ჰაერს გარკვეულ ტერიტორიაზე აკავებს და თერმომეტრის ნიშნულს კლიმატურ ნორმაზე გაცილებით მაღლა სწევს. შედეგად, ივნისის დასაწყისისთვის დამახასიათებელი ამინდი ბევრად უფრო ემსგავსება ტრადიციულ ივლისის ან აგვისტოს პიკს.

სამხრეთ ევროპის ქვეყნები: ესპანეთი, პორტუგალია, იტალია და საბერძნეთი პირველები ხდებიან ჩრდილოეთ აფრიკიდან და საჰარის უდაბნოდან წამოსული ცხელი ჰაერის მასების სამიზნე. აქ ნაადრევი სიცხეები პირდაპირ კავშირშია ნიადაგის გამოშრობასა და ტყის ხანძრების სეზონის საგანგაშოდ ადრე დაწყებასთან.

სანამ ევროპა ზაფხულის პირველ ტალღებს ეგებება, სამხრეთ აზიის რეგიონი, განსაკუთრებით, ინდოეთი და პაკისტანი უკვე ხანგრძლივი და ექსტრემალური სიცხის პირობებში იმყოფება. ამ რეგიონისთვის აპრილი-ივნისი ყოველთვის ცხელი იყო, თუმცა კლიმატის ცვლილებამ ეს პროცესი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კრიზისად აქცია.

მეცნიერები განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ იმ ფაქტს, რომ სამხრეთ აზიაში ღამის ტემპერატურა უფრო სწრაფად იზრდება, ვიდრე დღის. მზის ჩასვლის შემდეგ ჰაერის არასაკმარისი გაგრილება მოსახლეობას დასვენებისა და აღდგენის საშუალებას არ აძლევს, რაც მკვეთრად ზრდის თერმულ სტრესს და რეკორდულად ტვირთავს ადგილობრივ ენერგოსისტემებს.