თბილისი

ღრუბლების დათესვა არ არის სამეცნიერო ფანტასტიკა - ეს არის ათწლეულების წინ დახვეწილი ამინდის მოდიფიკაციის ტექნოლოგია, რომელიც ბუნებრივ პროცესებში ფიზიკურ ჩარევას გულისხმობს. პროცესის არსი მარტივია: ნაცვლად იმისა, რომ ველოდოთ, როდის გადაწყვეტს ბუნება ნალექის გამოყოფას, ჩვენ თავად შეგვაქვს ღრუბლებში ე.წ. „კონდენსაციის ბირთვები“, რომლებიც წყლის წვეთების ფორმირებას აჩქარებს.

პროცესი იწყება მაშინ, როდესაც თვითმფრინავები ან სპეციალური მიწისზედა რაკეტები ღრუბლის მასაში გარკვეულ ნივთიერებებს აფრქვევენ. ყველაზე ხშირად გამოიყენება ვერცხლის იოდიდი ან ჩვეულებრივი მარილი. ეს ნივთიერებები მოქმედებენ როგორც მაგნიტი ტენიანობისთვის. ღრუბელში არსებული წყლის მიკროსკოპული წვეთები ეკვრის ამ ნაწილაკებს, იზრდება ზომაში, მძიმდება და საბოლოოდ, დედამიწაზე წვიმის ან თოვლის სახით ეცემა. ეს არის მცდელობა, „გამოვწუროთ“ ღრუბელი მანამ, სანამ ის თავისით გაიფანტება ან სხვა ტერიტორიაზე გადაინაცვლებს.

ამ ტექნოლოგიის გარშემო ბევრი მითიც არსებობს. მაგალითად, მითია, რომ ადამიანს შეუძლია ნალექი ნებისმიერ დროს გამოიწვიოს. რეალურად, თუ ცაზე შესაბამისი ტიპის და ტენიანობის ღრუბელი არ არის, „დათესვა“ უშედეგოა. ჩვენ ვერ ვქმნით ტენს, ჩვენ მხოლოდ არსებული რესურსის მობილიზებას ვახდენთ. კიდევ ერთი მითია, რომ ეს არის უტყუარი გარანტია გვალვის დასამარცხებლად. სინამდვილეში ტექნოლოგია ნალექის რაოდენობას საშუალოდ მხოლოდ 10-30%-ით ზრდის, რაც კრიტიკული გვალვების დროს ყოველთვის საკმარისი არ არის.

საინტერესოა, რომ ეს ტექნოლოგიის გამოყენება აჩენს სერიოზულ ეთიკურ და გარემოსდაცვით კითხვებსაც. ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა „ნალექების გადანაწილებაა“. ატმოსფერო ერთიანი სისტემაა და თუ ჩვენ ვაიძულებთ ღრუბელს, წვიმა ერთ კონკრეტულ რეგიონში ჩამოცალოს, არსებობს დიდი ალბათობა, რომ მეზობელი ტერიტორია, სადაც ეს ღრუბელი ბუნებრივად უნდა გადაადგილებულიყო, ნალექის გარეშე დარჩეს. ამას ხშირად „წვიმის მოპარვას“ უწოდებენ, რაც მომავალში შესაძლოა რეგიონული კონფლიქტების მიზეზიც გახდეს.

გარდა ამისა, არსებობს ქიმიური დაგროვების რისკი. მიუხედავად იმისა, რომ ვერცხლის იოდიდი მცირე რაოდენობით გამოიყენება, მეცნიერები კვლავ სწავლობენ მის გრძელვადიან გავლენას ნიადაგსა და წყლის ეკოსისტემებზე. ბუნებრივი ციკლების ხელოვნურმა ცვლილებამ შესაძლოა დაარღვიოს ფლორისა და ფაუნის ის ბალანსი, რომელიც ათასწლეულების განმავლობაში ყალიბდებოდა.

აუცილებელია გავხსოვდეს, რომ რამდენადაც უფრო მეტად ვცდილობთ ამინდის მართვას, მით უფრო მეტი პასუხისმგებლობა გვეკისრება იმ გაუთვალისწინებელ შედეგებზე, რომლებსაც ბუნებრივი ბალანსის დარღვევა იწვევს.