ქართული
Русский
ევროპაში 2026 წლის ზაფხულის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ამინდის პერიოდი დასრულებისკენ მიდის. რამდენიმე თვის განმავლობაში კონტინენტის სხვადასხვა ნაწილში დაფიქსირდა რეკორდულად მაღალი ტემპერატურა, ხანგრძლივი სიცხის ტალღები, გვალვა და მასშტაბური ტყის ხანძრები.
სექტემბრის დასაწყისში ყველაზე ძლიერი სიცხე ევროპის არაერთ რეგიონში უკვე შესუსტებულია, თუმცა ექსპერტების შეფასებით, ექსტრემალური ამინდის შედეგები ჯერ კიდევ აქტუალურია. ახლა მთავარი გამოწვევა მხოლოდ ტემპერატურა აღარ არის. ყურადღება გვალვაზე, წყლის რესურსებზე, ხანძრის საფრთხესა და მოსალოდნელ ძლიერ ნალექებზე გადადის.
სიცხის პიკი გადავლილია, თუმცა ტემპერატურა კვლავ მაღალია დასავლეთ ევროპის ნაწილში, მათ შორის, საფრანგეთსა და ბრიტანეთში, ზაფხულის ყველაზე ინტენსიური სიცხე უკვე დასრულებულია. მიუხედავად ამისა, ტემპერატურა ზოგიერთ რეგიონში კვლავ საშუალო კლიმატურ მაჩვენებელზე მაღალი რჩება.
განსაკუთრებით თბილი ამინდი სექტემბრის დასაწყისშიც მოსალოდნელია სამხრეთ ევროპაში - იბერიის ნახევარკუნძულზე, იტალიასა და ბალკანეთის ზოგიერთ ნაწილში.
ეს ნიშნავს, რომ ევროპის მასშტაბით სიცხის ტალღა ერთბაშად არ დასრულებულა. მისი გეოგრაფიული არეალი შემცირდა და ინტენსივობაც ბევრ რეგიონში დაკლებულია, თუმცა სამხრეთ ევროპა კვლავ მაღალი ტემპერატურის ზეწოლის ქვეშ რჩება.
გვალვა - სიცხის უხილავი შედეგი
ექსტრემალური სიცხის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შედეგი წყლის რესურსებზე ზეწოლაა.
ხანგრძლივმა მაღალმა ტემპერატურამ და ნალექის ნაკლებობამ ევროპის რამდენიმე მნიშვნელოვან მდინარეში წყლის დონე მკვეთრად შეამცირა. Loire-ის, Po-ს, Rhine-ისა და Danube-ის გარკვეულ მონაკვეთებში წყლის დონე განსაკუთრებით დაბალი იყო.
გვალვის შედეგები მხოლოდ მდინარეებს არ ეხება. ნიადაგის გამოშრობა პირდაპირ მოქმედებს სოფლის მეურნეობაზე, ზრდის ტყის ხანძრების საფრთხეს და ართულებს ეკოსისტემების აღდგენას.
განსაკუთრებით მძიმე მდგომარეობა სამხრეთ ევროპაშია, სადაც მაღალი ტემპერატურა და ნალექის დეფიციტი ერთმანეთს ემატება.
ტყის ხანძრები - ზაფხულის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე შედეგი
2026 წლის ზაფხულში ევროპაში ტყის ხანძრების მასშტაბიც განსაკუთრებული იყო.
ევროკავშირის ერთობლივი კვლევითი ცენტრის მონაცემებით, აგვისტოს ბოლოსთვის ევროკავშირის ტერიტორიაზე დაახლოებით 634 ათასი ჰექტარი იყო დამწვარი. ეს კი მნიშვნელოვნად მეტია, ვიდრე ბოლო წლების საშუალო მაჩვენებელი იმავე პერიოდისთვის.
სექტემბრის დასაწყისშიც ხანძრის მაღალი რისკი რჩება ბალკანეთში, ცენტრალური ევროპის ზოგიერთ ნაწილში, პორტუგალიასა და აღმოსავლეთ ესპანეთში.
მშრალი ნიადაგი, მცენარეულობის გამოშრობა და მაღალი ტემპერატურა ქმნის პირობებს, როდესაც ხანძარი სწრაფად ვრცელდება და მისი კონტროლი რთულდება.
სიცხის შემდეგ - ძლიერი წვიმების რისკი
ზაფხულის განმავლობაში ხმელთაშუა ზღვა და ევროპის ხმელეთის დიდი ნაწილი მნიშვნელოვნად გათბა. როდესაც სეზონის ცვლილებასთან ერთად უფრო ცივი ჰაერის მასები დაიწყებს სამხრეთისკენ გადაადგილებას, თბილ და ნოტიო ჰაერთან მათი შეჯახება ზოგიერთ რეგიონში ძლიერი წვიმებისა და ჭექა-ქუხილის პირობებს შექმნის.
ამიტომ სექტემბერში ევროპის ზოგიერთ ნაწილში შეიძლება გაიზარდოს უეცარი ძლიერი წვიმებისა და წყალდიდობების რისკი.
ეს გარკვეულწილად პარადოქსულ სურათს ქმნის: რეგიონი, რომელიც რამდენიმე კვირის წინ წყლის მწვავე დეფიციტს განიცდიდა, შესაძლოა მოკლე პერიოდში ძალიან ძლიერი ნალექის წინაშე აღმოჩნდეს.
თუმცა ძლიერი წვიმა ავტომატურად არ ნიშნავს გვალვის დასრულებას. გამომშრალი ნიადაგი ხშირად ვერ ახერხებს დიდი რაოდენობით წყლის სწრაფად შეწოვას, რის გამოც ინტენსიურმა ნალექმა შესაძლოა წყალდიდობა გამოიწვიოს, ხოლო გრძელვადიანი წყლის დეფიციტი სრულად ვერ აღმოფხვრას.
ზიანი უკვე აისახა სოფლის მეურნეობაზე
ექსტრემალური სიცხე და გვალვა უკვე აისახა ევროპის სოფლის მეურნეობაზეც.
მაღალი ტემპერატურა განსაკუთრებით პრობლემურია იმ კულტურებისთვის, რომლებიც ვეგეტაციის პერიოდში საკმარის წყალს საჭიროებენ. ევროკავშირის შეფასებებით, ზოგიერთ კულტურაზე მოსალოდნელია მნიშვნელოვანი დანაკარგები.
სიცხის ტალღის დასრულება ეკონომიკური და ეკოლოგიური შედეგების დასრულებას არ ნიშნავს. მცენარეულობის, წყლის სისტემებისა და სოფლის მეურნეობის აღდგენას ხშირად გაცილებით მეტი დრო სჭირდება.
დასრულდა თუ არა ევროპაში ექსტრემალური სიცხეების პერიოდი?
ამ ეტაპზე უფრო სწორი იქნება ვთქვათ, რომ ევროპაში ექსტრემალური სიცხის ყველაზე ინტენსიური ფაზა ბევრ რეგიონში დასრულდა, მაგრამ მისი შედეგები ჯერ კიდევ გრძელდება.
სექტემბრის დასაწყისში კონტინენტის სხვადასხვა ნაწილში ერთმანეთისგან განსხვავებული პროცესები ვითარდება:
- სამხრეთ ევროპაში - კვლავ მაღალი ტემპერატურა და ხანძრის საფრთხე;
- ცენტრალურ და დასავლეთ ევროპაში - სიცხის შესუსტება, თუმცა გვალვის შედეგების შენარჩუნება;
- მდინარეებსა და წყალსაცავებში - დაბალი წყლის დონე რიგ რეგიონებში;
- სოფლის მეურნეობაში - სიცხისა და გვალვის შედეგად მიღებული ზარალი;
- სექტემბერში ზოგიერთ რეგიონში ძლიერი წვიმებისა და უეცარი წყალდიდობების გაზრდილი რისკი.
ამრიგად, 2026 წლის ზაფხულის ევროპული კლიმატური კრიზისი მხოლოდ მაღალი ტემპერატურის ისტორიად აღარ უნდა განვიხილოთ. სიცხის ტალღა შესაძლოა უკან იხევდეს, მაგრამ მის მიერ გამოწვეული გვალვა, ხანძრები, წყლის დეფიციტი და ეკოსისტემური ზეწოლა კვლავ რჩება.
ევროპა ახლა ექსტრემალური სიცხიდან ექსტრემალური ამინდის ახალ ფაზაში გადადის და სექტემბრის მთავარი კითხვა უკვე ის აღარ არის, რამდენად მაღალი იქნება ტემპერატურა, არამედ რამდენად სწრაფად შეძლებს კონტინენტი ზაფხულის მძიმე შედეგებისგან აღდგენას.
გმადლობთ, თქვენი კომენტარი მიღებულია და გამოქვეყნდება მოდერაციის შემდეგ.