თბილისი

რა ხდება როდესაც ვარსკვლავები კვდებიან? ეს დამოკიდებულია ვარსკვლავის ზომაზე. ზოგადად, ვარსკვლავები კვდებიან მაშინ, როდესაც მათ ბირთვებში არსებული საწვავი ამოიწურება. ისინი არსებობის რესურსს სწორედ საკუთარი ბირთვიდან იღებენ.

ხოლო ის, თუ სიკვდილის შემდეგ რა მოსდის ვარსკვლავს დამოკიდებულია, მის ზომაზე.

ყველაზე პატარა ვარსკვლავები, რომლებსაც პატარა წითელი ვარსკვლავები ეწოდებათ, ყველაზე დიდი ხანი არსებობენ. ეს წითელი ჯუჯები წყალბადს ისე ნელა წვავენ, რომ შეუძლიათ ტრილიონობით წელი იცოცხლონ, სამყაროს ამჟამინდელ ასაკზე ბევრად მეტ ხანს. თუმცა, საბოლოოდ, მათაც ამოეწურებათ საწვავი და თეთრ ჯუჯებად გადაიქცევიან.

საშუალო ზომის ვარსკვლავები წყალბადის ამოწურვისას წითელ გიგანტებად იქცევიან, შემდეგ კი გარე ფენებს აყრიან და პლანეტარული ნისლეულს ქმნიან. დარჩენილი ბირთვი, ცხელი, მკვრივი "თეთრი ჯუჯა", ცივდება მილიარდობით წლის განმავლობაში. სწორედ ამ კატეგორიის პლანეტაა ჩვენი მზეც.

მასიური ვარსკვლავები ანუ გიგანტები სწრაფად იწვებიან. მათ შეუძლიათ სიცოცხლე რამდენიმე მილიონი წლის განმავლობაში - რაც, ჩვენთვის დიდი დროა, მაგრამ კოსმოსისთვის თვალის დახამხამებაა. ამ პერიოდის გავლის შემდეგ კი ისინი იწყებენ სიკვდილს. ამ დროს გრავიტაციის ძალა იწვევს დრამატულ კოლაფსს და კოლოსალურად დიდი აფეთქება ხდება. ამ პროცესს სუპერნოვა ეწოდება. რჩება ბირთვი, რომელიც შეიძლება გახდეს მკვრივი ნეიტრონული ვარსკვლავი ან თუ ვარსკვლავი სუპერმასიური იყო, ბირთვი გადაიქცევა შავ ხვრელად.