თბილისი

ხუთშაბათი, 06 ოქტომბერი

23°
ნაწილობრივ მზიანი

ამინდი საათების მიხედვით

15 საათი
24°
16 საათი
25°
17 საათი
24°
18 საათი
23°
19 საათი
22°

ქარი და წნევა

ქარის სიჩქარე:

20 kph, WNW

წნევა:

102.20 kpa

ტემპერატურის მგრძნობელობა:

ქარში მგრძნობელობა:

ტენიანობა:

ხილვადობა:

23°

23°

WNW

60 %

20 kph

102.20 kpa

16 km

ოფიციალური კურსი
05 ოქტ 06 ოქტ
1 USD 2.8150 2.8055 -0.34%
1 EUR 2.7860 2.7825 -0.13%
100 RUB 4.7455 4.7178 -0.58%
გაუსაძლისი სიცხე, დამშრალი ტბები და მდინარეები, ხანძრები - ევროპის ამჟამინდელი გვალვა ბოლო 500 წლის განმავლობაში ყველაზე ძლიერია: გლობალური დათბობა მსოფლიოსა და საქართველოში
გაუსაძლისი სიცხე, დამშრალი ტბები და მდინარეები, ხანძრები - ევროპის ამჟამინდელი გვალვა ბოლო 500 წლის განმავლობაში ყველაზე ძლიერია: გლობალური დათბობა მსოფლიოსა და საქართველოში

მრა­ვა­ლი სა­უ­კუ­ნის გან­მავ­ლო­ბა­ში კლი­მატ­ზე გავ­ლე­ნა ადა­მი­ა­ნის ზე­მოქ­მე­დე­ბით იც­ვლე­ბო­და, თუმ­ცა პრო­ცე­სი, დიდ­წი­ლად ადა­მი­ა­ნის­თვის შე­უმ­ჩნევ­ლად მიმ­დი­ნა­რე­ობ­და.

XXI სა­უ­კუ­ნე­ში ადა­მი­ა­ნის საქ­მი­ა­ნო­ბამ საკ­მა­ოდ დიდ მას­შტა­ბებს მი­აღ­წია, მაგ­რამ რამ­დე­ნა­დაც დიდი იყო მიღ­წე­ვე­ბი, იმ­დე­ნად მკა­ფიო გახ­და შე­დე­გი, რაც ადა­მი­ა­ნის მიერ ბუ­ნებ­რი­ვი გა­რე­მოს გა­უფრ­თხი­ლებ­ლო­ბას მოჰ­ყვე­ბა.

კლი­მატ­ზე გავ­ლე­ნას გლო­ბა­ლუ­რი ხა­სი­ა­თის პრო­ცე­სე­ბი ახ­დენს და ეს პრო­ცე­სე­ბია:

  • მი­წის დიდი ნა­წი­ლე­ბის და­მუ­შა­ვე­ბა, რო­მე­ლიც იწ­ვევს ალ­ბე­დოს (სხე­უ­ლის ზე­და­პი­რის არეკვლის უნა­რი) შეც­ვლას, სი­ნო­ტი­ვის და­კარ­გვას, ატ­მოს­ფე­რო­ში მტვე­რი­ა­ნო­ბის გაზ­რდას;
  • ტყე­ე­ბის გა­ნად­გუ­რე­ბა, გან­სა­კუთ­რე­ბით ტრო­პი­კუ­ლის, რაც გავ­ლე­ნას ახ­დენს ჟანგბა­დის რეპ­რო­დუქ­ცი­ა­ზე, ალ­ბე­დო­სა და აორ­თქლე­ბა­ზე;
  • სა­ქონ­ლის რა­ო­დე­ნო­ბის ზრდა, რაც ხელს უწყობს სტე­პე­ბი­სა და სა­ვა­ნე­ბის გარ­დაქ­მნას უდა­ბურ ად­გი­ლე­ბად, რის შე­დე­გა­დაც იც­ვლე­ბა ალ­ბე­დო და მიმ­დი­ნა­რე­ობს ნი­ა­და­გის ამოშ­რო­ბა;
  • ნა­მარ­ხი ორ­გა­ნუ­ლი საწ­ვა­ვის წვა და ატ­მოს­ფე­რო­ში CO2-ისა და CH4-ის შეღ­წე­ვა. ამ ყვე­ლაფ­რის და არა­მარ­ტო ამ ყვე­ლაფ­რის შე­დე­გად, ხდე­ბა ატ­მოს­ფე­როს შე­მად­გენ­ლო­ბის ცვლა, რა­საც სა­ბო­ლო­ოდ მოჰ­ყვე­ბა რა­დი­ა­ცი­ულ-აქ­ტი­უ­რი აი­რე­ბი­სა და აე­რო­ზო­ლე­ბის ზრდა გა­რე­მო­ში.

ბოლო დროს, მთელს მსოფ­ლი­ო­ში ერთ-ერთი ყვე­ლა­ზე აქ­ტუ­ა­ლუ­რი თემა გლო­ბა­ლუ­რი დათ­ბო­ბა და კლი­მა­ტის ცვლი­ლე­ბაა. წელს, ტემ­პე­რა­ტუ­რამ მთელს მსოფ­ლი­ო­ში ბოლო ათწლე­უ­ლე­ბი­სა და სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის მაქ­სი­მუმს მი­აღ­წია და არ­ცთუ ისე სა­სი­ა­მოვ­ნო შე­დე­გე­ბი გვაჩ­ვე­ნა. სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი ვა­რა­უ­დო­ბენ, რომ ეს მხო­ლოდ და­სა­წყი­სია და უა­რე­სი წინ არის.

ევ­რო­პა­ში სი­ცხის ტალ­ღე­ბი აშ­რობს მდი­ნა­რე­ებს და კი­დევ უფრო ზრდის მო­თხოვ­ნას ელექტრო­ე­ნერ­გი­ა­ზე სახ­ლე­ბის გა­საგ­რი­ლებ­ლად. ეს ხდე­ბა მა­შინ, რო­დე­საც კონ­ტი­ნენტზე ისე­დაც შე­ფერ­ხე­ბუ­ლია ენერ­გო­რე­სურ­სე­ბის მი­წო­დე­ბა და ფა­სე­ბი რე­კორ­დუ­ლა­დაა გაზ­რდი­ლი.

ევ­რო­პის რიგ ქვე­ყა­ნა­ში ზა­ფხუ­ლი ჩვე­უ­ლებ­რივ­ზე ადრე და­ი­წყო და რე­კორ­დუ­ლი ტემ­პე­რა­ტუ­რა უკვე ივ­ნი­სი­დან ფიქ­სირ­დე­ბა. ცხე­ლი და მშრა­ლი ამინ­დი ისე­დაც გაზ­რდილ ელექტრო­ე­ნერ­გი­ის ფა­სებს კი­დევ უფრო ზე­მოთ წევს იტა­ლი­ა­ში, სა­დაც მყინ­ვა­რებ­მა დნო­ბა და­ი­წყეს და ძლი­ერ­მა გვალ­ვამ სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბაც და­ა­ზი­ა­ნა.

ტემ­პე­რა­ტუ­რა იზ­რდე­ბა სამ­ხრეთ ინ­გლის­ში, პორ­ტუ­გა­ლი­ა­სა და საფ­რან­გეთ­შიც, ეს­პა­ნე­თის ნა­წილ­ში კი რე­კორ­დულ ნიშ­ნულს, 45 ცელ­სი­უს გრა­დუსს მი­უ­ახ­ლოვ­და.

62789328-401-46996-1661253044.jpg

სი­ცხის გამო მდი­ნა­რე­ე­ბის დონე იკ­ლებს, ეს კი, თა­ვის მხრივ, გა­მო­მუ­შა­ვე­ბას არა მხო­ლოდ ჰიდ­რო­ე­ლექტრო­სად­გუ­რებ­ში ამ­ცი­რებს, არა­მედ ბირ­თვულ სად­გუ­რებ­შიც. საფ­რან­გე­თის ელექტრო­ე­ნერ­გი­ის პრო­ვა­ი­დე­რი კომ­პა­ნი­ის (EDF) თა­ნახ­მად, შე­საძ­ლოა ზო­გი­ერთ ატო­მურ ელექტრო­სად­გურ­ში გა­მო­მუ­შა­ვე­ბა შემ­ცირ­დეს, რად­გან, გვალ­ვის გამო, მდი­ნა­რე­ე­ბის დონე იკ­ლებს, წყა­ლი კი გა­საგ­რი­ლებ­ლა­დაა სა­ჭი­რო. ჰე­სე­ბის გა­მო­მუ­შა­ვე­ბა იტა­ლი­ა­ში და ეს­პა­ნეთ­შიც შემ­ცი­რე­ბუ­ლია მშრა­ლი კონ­დი­ცი­ე­ბის გამო.

safrageti1111-48600-1661253092.jpg

წყლის დონე მდი­ნა­რე რა­ინ­ზე სულ მცი­რე 2007 წლის შემ­დეგ ყვე­ლა­ზე მე­ტა­დაა შემ­ცი­რე­ბუ­ლი:

ტემ­პე­რა­ტუ­რას­თან ერ­თად ფა­სე­ბიც იზ­რდე­ბა. ბრი­ტა­ნეთ­ში ელექტრო­ე­ნერ­გი­ის ფას­მა 1 მგვტ.სთ-ზე 197.9 ბრი­ტა­ნულ სტერ­ლინგს მი­აღ­წია, რაც აპ­რი­ლის შემ­დეგ ყვე­ლა­ზე მა­ღა­ლი ფა­სია. საფ­რან­გეთ­ში ფას­მა 148 ევ­როს გა­და­ა­ჭარ­ბა მგვტ.სთ-ზე.

მა­ღა­ლი ტემ­პე­რა­ტუ­რა სი­მინ­დის ნა­თე­სებ­საც აზი­ა­ნებს ევ­რო­პის მას­შტა­ბით, რაც მათი ფა­სე­ბის ზრდა­საც იწ­ვევს.budapesht1-47029-1661253138.jpg

მა­ღალ­მა ტემ­პე­რა­ტუ­რამ მთე­ლი რიგი პრო­დუქ­ტე­ბის გაძ­ვი­რე­ბაც გა­მო­იწ­ვია: კომ­პა­ნია Acesur-მა, რო­მე­ლიც დიდი ბრი­ტა­ნე­თის უმ­სხვი­ლეს სუ­პერ­მარ­კე­ტებს ზე­ი­თუ­ნის ზე­თით ამა­რა­გებს, BBC-თან გა­ნა­ცხა­და, რომ მომ­დევ­ნო 3-4 თვე­ში პრო­დუქ­ცი­ას გაზ­რდი­ლი ფა­სე­ბით მი­ი­ღე­ბენ.

მსოფ­ლი­ო­ში ზე­ი­თუ­ნის ზე­თის თით­ქმის ნა­ხე­ვარს ეს­პა­ნე­თი აწარ­მო­ებს, იტა­ლი­ას­თან და პორ­ტუ­გა­ლი­ას­თან ერ­თად, თუმ­ცა ბოლო თვე­ებ­ში თი­თო­ე­უ­ლი ეს ქვე­ყა­ნა ნა­ლე­ქის სიმ­ცი­რეს გა­ნიც­დის, რაც პირ­და­პირ აი­სა­ხე­ბა პრო­დუქ­ცი­ის წარ­მო­ე­ბა­ზე.

londoni-48617-1661253186.jpg

Acesur წე­ლი­წად­ში 200 000 ტო­ნა­ზე მეტ ზე­ი­თუ­ნის ზეთს აწარ­მო­ებს და 100-ზე მეტ ქვე­ყა­ნა­ში ყი­დის. ზე­თის­ხი­ლის უმე­ტე­სი ნა­წი­ლი მოჰ­ყავთ ან­და­ლუ­სი­ა­ში, სამ­ხრეთ ეს­პა­ნეთ­ში, სა­დაც ბოლო კვი­რე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში ძა­ლი­ან მცი­რე ნა­ლე­ქი იყო.

გა­სულ წელს ეს­პა­ნეთ­მა და­ახ­ლო­ე­ბით 1,4 მი­ლი­ო­ნი ტონა ზე­ი­თუ­ნის ზეთი აწარ­მოა, მაგ­რამ წელს, ამ სე­ზო­ნის­თვის ოფი­ცი­ა­ლუ­რი პი­რე­ბი მხო­ლოდ 1 მი­ლი­ონ ტო­ნას პროგ­ნო­ზი­რე­ბენ. კომ­პა­ნია Acesur-ის წარ­მო­მად­გენ­ლის თქმით, მშრალ­მა ამინდმა შე­საძ­ლოა, გავ­ლე­ნა მო­მა­ვა­ლი სე­ზო­ნის მო­სა­ვალ­ზეც იქო­ნი­ოს, თუ წყლის ნაკ­ლე­ბო­ბის გამო ახა­ლი ტო­ტე­ბი ვე­ღარ გა­იზ­რდე­ბა.

ფრან­გი ფერ­მე­რე­ბის­გან ხილ-ბოსტნე­უ­ლის მო­სა­ვა­ლი მე­ტად მშრა­ლი ამინ­დე­ბის გამო წელს, თით­ქმის, 35%-ით შემ­ცირ­და. ამის შე­სა­ხებ საფ­რან­გე­თის ბოსტნე­უ­ლის მწარ­მო­ე­ბელ­თა ეროვ­ნუ­ლი ასო­ცი­ა­ცი­ის პრე­ზი­დენ­ტმა, ჟაკ რუ­შა­სემ გა­ნა­ცხა­და.

safrageti1-46244-1661253232.jpg

ასო­ცი­ა­ცი­ის შე­ფა­სე­ბით, ამ მო­მენ­ტის­თვის მო­სავ­ლის 25-35% არის და­ზი­ა­ნე­ბუ­ლი. ამ­დე­ნად, ჟაკ რუ­შა­სე აუ­ცი­ლე­ბელ პი­რო­ბად მი­იჩ­ნევს, რომ "ფრან­გე­ბის სა­სურ­სა­თო და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბი­სა და უსაფრ­თხო­ე­ბის უზ­რუნ­ველ­სა­ყო­ფად წყლის გა­მო­ყე­ნე­ბა­ზე მი­ღე­ბუ­ლი შე­ზღუდ­ვე­ბი უკეთ იყოს ადაპ­ტი­რე­ბუ­ლი“.

12 აგ­ვის­ტოს საფ­რან­გეთ­ში, ქა­ლაქ ბორ­დოს­თან ძლი­ე­რი გვალ­ვის გამო გა­ჩე­ნი­ლი ტყის ხან­ძა­რი აპო­კა­ლიფსს შე­ა­და­რეს. გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ით, ხან­ძრის ჩა­საქ­რო­ბად ევ­რო­პის 6 ქვეყ­ნის სა­ხან­ძრო ბრი­გა­და გა­მო­ი­ძა­ხეს.

62514687-401-46259-1661253289.jpg

ივ­ლის­ში, გვალ­ვის გამო საფ­რან­გეთ­ში 100-ზე მეტი კო­მუ­ნა სას­მე­ლი წყლის გა­რე­შე დარ­ჩა. საფ­რან­გე­თის ეკო­ლო­გი­ის კომ­პლექ­სუ­რი გარ­დაქ­მნის მი­ნის­ტრმა, კრის­ტოფ ბე­შუმ გა­ნა­ცხა­და, რომ ხე­ლი­სუფ­ლე­ბამ და­ზა­რა­ლე­ბუ­ლი რე­გი­ო­ნე­ბის­თვის სას­მე­ლი წყლის მი­წო­დე­ბა სატ­ვირ­თო მან­ქა­ნე­ბით უზ­რუნ­ველ­ყო.

გა­სუ­ლი ივ­ლი­სი ევ­რო­პის ექვს თვეს შო­რის მთე­ლი დაკ­ვი­რე­ვე­ბის პე­რი­ო­დის ყვე­ლა­ზე ცხელ თვედ გა­მო­ცხად­და. 9 აგ­ვის­ტოს ცნო­ბი­ლი გახ­და, რომ ბოლო ათწლე­უ­ლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ერთ-ერთი ყვე­ლა­ზე სა­ში­ნე­ლი გვალ­ვის გამო, სურ­სათ­ზე ფა­სე­ბის ზრდის ეს­პა­ნელ ფერ­მე­რებ­საც ეში­ნი­ათ.

ინ­გლი­სი კი, "ამინ­დის უპ­რე­ცე­დენ­ტო პი­რო­ბე­ბის“ გამო სარ­წყა­ვი შლან­გე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბას კრძა­ლავს. კომ­პა­ნია, Thames Water, რო­მე­ლიც ინ­გლი­სის უმე­ტე­სი ნა­წი­ლის წყლით მო­მა­რა­გე­ბა­ზე არის პა­სუ­ხის­მგე­ბე­ლი, მომ­ხმა­რებ­ლებს აც­ნო­ბებს, რომ აკ­რძალ­ვა ძა­ლა­ში 24 აგ­ვის­ტო­დან შევა და მათ მო­უ­წო­დებს, რაც შე­იძ­ლე­ბა, მალე და­ზო­გონ წყა­ლი.

შლან­გე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბა­ზე, მათ შო­რის ბა­ღის მორ­წყვა­ზე, მან­ქა­ნის ან ფან­ჯრე­ბის, კედ­ლე­ბის, ბი­ლი­კე­ბი­სა და ეზო­ე­ბის რე­ცხვა­ზე შე­საძ­ლოა,1000 ფუნ­ტამ­დე ოდე­ნო­ბის ჯა­რი­მა და­წეს­დეს.

დიდ ბრი­ტა­ნეთ­ში რე­კორ­დუ­ლი სი­ცხი­სა და ის­ტო­რი­უ­ლად და­ბა­ლი ნა­ლე­ქის გამო წყლის დონე იკ­ლებს. არ­სე­ბუ­ლი მო­ნა­ცე­მე­ბით, ევ­რო­კავ­შირ­ში ტყის ხან­ძრებ­მა უკვე რე­კორ­დუ­ლი ფარ­თო­ბი - 660 000 ჰექ­ტა­რი ტე­რი­ტო­რია გა­ა­ნად­გუ­რა. ევ­რო­პის ამ­ჟა­მინ­დე­ლი გვალ­ვა ბოლო 500 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ყვე­ლა­ზე ძლი­ე­რია.

belgradi3-46342-1661253334.jpg

უკე­თე­სი მდგო­მა­რე­ო­ბა არც აზი­ა­შია - 21 აგ­ვის­ტოს, ჩი­ნე­თის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბამ 2022 წელს გვალ­ვის, ტყის ფარ­თო­მას­შტა­ბი­ა­ნი ხან­ძრე­ბი­სა და მო­სავ­ლის საფრ­თხის შე­სა­ხებ პირ­ვე­ლი გაფრ­თხი­ლე­ბა გა­მო­აქ­ვეყ­ნა.

18 აგ­ვის­ტოს, ქვე­ყა­ნამ ამინ­დის საფრ­თხის "ყვი­თე­ლი“ დონე შე­მო­ი­ღო, რო­მე­ლიც მაქ­სი­მა­ლურ საფრ­თხეს ორი სა­ფე­ხუ­რით აშო­რებს.

რამ­დე­ნი­მე კვი­რის გან­მავ­ლო­ბა­ში, ანო­მა­ლი­უ­რი სი­ცხე შე­ი­ნიშ­ნე­ბო­და აზი­ის ყვე­ლა­ზე გრძე­ლი მდი­ნა­რის, იან­ძის დი­ნე­ბის გას­წვრივ. პო­ი­ან­გის ტბა, რო­მე­ლიც მდი­ნა­რე იან­ძის მარ­ჯვე­ნა ნა­პირ­ზე მდე­ბა­რე­ობს, წე­ლი­წა­დის ამ დრო­ის­თვის ნორ­მა­ლუ­რი ზო­მის მე­ო­თხე­დამ­დე დაშ­რა.

poyang-lake-at-high-water-left-and-low-water-right-with-study-area-and-nanjishan-46824-1661253389.png

ასე­ვე დაშ­რა და­ახ­ლო­ე­ბით 66 მდი­ნა­რე ჩონ­კინ­გის მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის 34 საგ­რა­ფო­ში.

ექ­სპერ­ტე­ბი თვლი­ან, რომ ამ ფე­ნო­მე­ნის მი­ზე­ზი იყო მდი­ნა­რის ხე­ო­ბა­ში ნა­ლე­ქის მცი­რე რა­ო­დე­ნო­ბა, მის ზემო ნა­წილ­ში წყლის მცი­რე შე­მო­დი­ნე­ბა, მა­ღა­ლი ტემ­პე­რა­ტუ­რა და წყლის აორ­თქლე­ბის დაჩ­ქა­რე­ბა. ამავდრო­უ­ლად, იან­ძი მი­ე­დი­ნე­ბა ჩი­ნე­თის რე­გი­ონ­ში, სა­დაც ქვეყ­ნის მო­სახ­ლე­ო­ბის და­ახ­ლო­ე­ბით მე­სა­მე­დი ცხოვ­რობს.

irani123-46911-1661253443.jpg

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ 21-ე სა­უ­კუ­ნის და­სა­წყი­სი­დან ტემ­პე­რა­ტუ­რა ატ­მოს­ფე­რო­ში ნახ­ში­რორ­ჟან­გის კონ­ცენ­ტრა­ცი­ის პა­რა­ლე­ლუ­რად იზ­რდე­ბა. IPCC-ის მო­ნა­ცე­მე­ბით, 2005 წლი­დან დღემ­დე, სა­შუ­ა­ლო წლი­უ­რი ტემ­პე­რა­ტუ­რის მა­ტე­ბამ 0.87 გრა­დუ­სი ცელ­სი­უ­სი შე­ად­გი­ნა, რაც აღე­მა­ტე­ბა სა­შუ­ა­ლო წლი­უ­რი ტემ­პე­რა­ტუ­რის ზრდის მაჩ­ვე­ნე­ბელს მთე­ლი მე-20 სა­უ­კუ­ნის გან­მავ­ლო­ბა­ში.

1234-46200-1661253527.jpg

კი­დევ ერთი უდი­დე­სი პრობ­ლე­მა, რაც გლო­ბა­ლურ დათ­ბო­ბას ახ­ლავს თან, ეს მყინ­ვა­რე­ბის დნო­ბაა. ბოლო კვლე­ვე­ბით, 1960 წლი­დან 2016 წლამ­დე მსოფ­ლი­ოს მყინ­ვა­რებ­მა და­ახ­ლო­ე­ბით 9 600 გი­გა­ტო­ნა ყი­ნუ­ლი და­კარ­გა, რაც და­ახ­ლო­ე­ბით ჩი­ლეს ზო­მის ქვეყ­ნის (756 000 კმ2) 14 მ-იანი სის­ქის ყი­ნუ­ლის ფე­ნით და­ფარ­ვის ტოლ­ფა­სია. ამის შე­დე­გად მსოფ­ლიო ოკე­ა­ნის დო­ნემ 27 მი­ლი­მეტ­რით მო­ი­მა­ტა. გრძელ­ვა­დი­ა­ნი დაკ­ვირ­ვე­ბე­ბით მტკიც­დე­ბა, რომ დრო­ის ამ მო­ნაკ­ვეთ­ში მყინ­ვა­რე­ბის მა­სის და­კარ­გვის ასე­თი მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი ის­ტო­რი­უ­ლად უპ­რე­ცე­დენ­ტოა.

  • გლო­ბა­ლუ­რი დათ­ბო­ბა და სა­ქარ­თვე­ლო

სა­ქარ­თვე­ლო­ში კლი­მა­ტის ცვლი­ლე­ბის გა­მოვ­ლი­ნე­ბა გან­სა­კუთ­რე­ბით მწვა­ვედ აი­სა­ხე­ბა სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის, ჯან­დაც­ვის, ენერ­გე­ტი­კის და ეკო­ნო­მი­კის სექ­ტო­რებ­ზე. შე­სა­ბა­მი­სად, კლი­მა­ტის ცვლი­ლე­ბა საფრ­თხეა ქვეყ­ნის მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის­თვის.

რე­გი­ონ­ში და­ბინ­ძუ­რე­ბის მა­ღა­ლი დონე კლი­მა­ტუ­რი კა­ტას­ტრო­ფე­ბის უმ­თავ­რე­სი ხელ­შემ­წყო­ბი ფაქ­ტო­რია. მა­გა­ლი­თად, 2021 წლის მსოფ­ლიო ჰა­ე­რის ხა­რის­ხის ან­გა­რი­შის მი­ხედ­ვით, სა­ქარ­თვე­ლო, ყვე­ლა­ზე და­ბინ­ძუ­რე­ბუ­ლი ქვეყ­ნე­ბის რე­ი­ტინ­გის 42-ე ად­გილ­ზე მდე­ბა­რე­ობს. ხოლო, რაც შე­ე­ხე­ბა თბი­ლისს, დე­და­ქა­ლაქ­ში ჰა­ე­რის ხა­რის­ხის ინ­დექ­სი 3.8-ჯერ აღე­მა­ტე­ბა ჯან­მო-ს ჰა­ე­რის ხა­რის­ხის წლი­ურ მნიშ­ვნე­ლო­ბას.

xandzarocover-42774-1661253601.jpg

კლი­მა­ტის ცვლი­ლე­ბით გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლი რის­კე­ბი სა­ქარ­თვე­ლოში:

  • შავი ზღვის დო­ნის მა­ტე­ბა;გახ­ში­რე­ბუ­ლი და ინ­ტენ­სი­უ­რი წყალ­დი­დო­ბე­ბი;
  • წყალ­მო­ვარ­დნე­ბი;
  • მე­წყე­რი და ღვარ­ცო­ფი მა­ღალმთი­ა­ნეთ­ში;
  • გა­უ­დაბ­ნო­ე­ბა;
  • გახ­ში­რე­ბუ­ლი და ინ­ტენ­სი­უ­რი "თბუ­რი ტალ­ღე­ბი“;
  • სა­შუ­ა­ლო ტემ­პე­რა­ტუ­რის მა­ტე­ბა;
  • წყლის შემ­ცი­რე­ბუ­ლი რე­სურ­სი;
  • გახ­ში­რე­ბუ­ლი ტყის ხან­ძრე­ბი.

ეროვ­ნულ დო­ნე­ზე ჩა­ტა­რე­ბუ­ლი კვლე­ვე­ბი მე­ტყვე­ლებს, რომ ასე­ვე ინ­ტენ­სი­უ­რად დნე­ბა სა­ქარ­თვე­ლოს მყინ­ვა­რე­ბი. გლა­ცი­ო­ლოგ ლე­ვან ტი­ე­ლი­ძის თქმით, 2018 წელს გა­მოქ­ვეყ­ნდა შე­დე­გე­ბი კვლე­ვი­სა, რო­მე­ლიც მო­ი­ცავ­და კავ­კა­სი­ო­ნის მყინ­ვა­რე­ბის ინ­ვენ­ტო­რულ კვლე­ვას. აღ­ნიშ­ნუ­ლი კვლე­ვის მი­ხედ­ვით, ბოლო ნა­ხე­ვა­რი სა­უ­კუ­ნის გან­მავ­ლო­ბა­ში კავ­კა­სი­ო­ნის მყინ­ვა­რე­ბის ფარ­თო­ბი 1675 კმ2-დან 1193 კმ2-მდე (28.8%) შემ­ცირ­და, იმა­ვე პე­რი­ოდ­ში მხო­ლოდ სა­ქარ­თვე­ლოს მყინ­ვა­რე­ბის ფარ­თო­ბი კი - 568 კმ2-დან 370 კმ2-მდე (34.9%). ცხა­დია, რომ ფარ­თო­ბის შემ­ცი­რე­ბას­თან ერ­თად მცირ­დე­ბა მყინ­ვა­რე­ბის მო­ცუ­ლო­ბაც. მა­გა­ლი­თად, 1997-2017 წლებ­ში იალ­ბუ­ზის მა­სი­ვის მყინ­ვა­რე­ბის მო­ცუ­ლო­ბა სამ­ჯერ უფრო სწრა­ფად მცირ­დე­ბო­და, ვიდ­რე 1957-1997 წლებ­ში. დნო­ბის გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლად მა­ღა­ლი ტემ­პით გა­მო­ირ­ჩე­ვა აღ­მო­სავ­ლე­თი კავ­კა­სი­ო­ნი, სა­დაც მყინ­ვა­რე­ბის ფარ­თო­ბი ყო­ველ­წლი­უ­რად და­ახ­ლო­ე­ბით 1%-ით მცირ­დე­ბა.

saqartvelo1-45596-1661253687.jpg

სა­შუ­ა­ლო წლი­უ­რი ტემ­პე­რა­ტუ­რა 2041-2070 წლე­ბის პე­რი­ოდ­ში 1971–2000 წლებ­თან შე­და­რე­ბით მთე­ლი ქვეყ­ნის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე 1.60-დან 3.00 გრა­დუს ცელ­სი­უ­სამ­დე გა­იზ­რდე­ბა. აღ­მო­სავ­ლეთ სა­ქარ­თვე­ლო­ში დათ­ბო­ბა 1.80-დან -3.00 გრა­დუ­სამ­დე ფარ­გლებ­შია მო­სა­ლოდ­ნე­ლი, ხოლო და­სავ­ლეთ სა­ქარ­თვე­ლო­ში კი, 1.60-დან–2.90-მდე ფარ­გლებ­ში.

2015 წელს სა­ქარ­თვე­ლომ მო­ამ­ზა­და და და­ნერ­გა მო­სა­ლოდ­ნე­ლი ეროვ­ნუ­ლად გან­სა­ზღვრუ­ლი წვლი­ლი, რომ­ლის თა­ნახ­მა­დაც, 2030 წლის­თვის სათ­ბუ­რის გა­ზე­ბის ემი­სია 15%-მდე უნდა შემ­ცირ­დეს, რაც დად­გე­ნილ ზღვარს ქვე­მო­თაა. ეს იმას ნიშ­ნავს, რომ 2013 წლი­დან 2030 წლამ­დე ემი­სი­ის დონე მთლი­ა­ნი შიდა პრო­დუქ­ტის ერ­თე­ულ­ზე თით­ქმის 34%-ით უნდა შემ­ცირ­დეს.

ამ­ჟა­მინ­დე­ლი პროგ­ნო­ზე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე, სა­უ­კუ­ნის ბო­ლომ­დე მო­სა­ლოდ­ნე­ლია სა­შუ­ა­ლო წლი­უ­რი ტემ­პე­რა­ტუ­რის 2-დან 5-6 გრა­დუს ცელ­სი­უ­სამ­დე მო­მა­ტე­ბა. ეს და­მო­კი­დე­ბუ­ლია იმა­ზე, ემი­სი­ის მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი გა­იზ­რდე­ბა, თუ შემ­ცირ­დე­ბა. თუ CO2-ის ემი­სი­ე­ბის ტემ­პი იგი­ვე დარ­ჩე­ბა, მო­მა­ვა­ლი 100 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში მო­სა­ლოდ­ნე­ლია მოვ­ლე­ნა­თა ყვე­ლა­ზე პე­სი­მის­ტუ­რი სცე­ნა­რით გან­ვი­თა­რე­ბა, რაც გუ­ლის­ხმობს სა­შუ­ა­ლო წლი­უ­რი ტემ­პე­რა­ტუ­რის +3-5 გრა­დუ­სით ცვლი­ლე­ბას; თუ მო­ხერ­ხდე­ბა ემი­სი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბის შე­ზღუდ­ვა, შე­საძ­ლე­ბე­ლი გახ­დე­ბა სა­შუ­ა­ლო წლი­უ­რი ტემ­პე­რა­ტუ­რის პროგ­ნო­ზი­რე­ბუ­ლი მაჩ­ვე­ნებ­ლის შემ­ცი­რე­ბა, და­ახ­ლო­ე­ბით 1.5 გრა­დუ­სით.

  • სა­ქარ­თვე­ლომ ეროვ­ნულ დო­ნე­ზე გან­სა­ზღვრუ­ლი წე­სით (NDC-ით) აიღო ვალ­დე­ბუ­ლე­ბა, რომ 2030 წლის­თვის სათ­ბუ­რის აი­რე­ბის ემი­სი­ებს უპი­რო­ბოდ 35%-ით შე­ამ­ცი­რებს, 1990 წლის მაჩ­ვე­ნე­ბელ­თან შე­და­რე­ბით, სა­ერ­თა­შო­რი­სო მხარ­და­ჭე­რის შემ­თხვე­ვა­ში კი შემ­ცი­რე­ბის პო­ტენ­ცი­ა­ლი შე­იძ­ლე­ბა 50-57%-მდე გა­ი­ზარ­დოს.კლი­მა­ტის ცვლი­ლე­ბის 2030 წლის სტრა­ტე­გია და 2021-2023 წლე­ბის სა­მოქ­მე­დო გეგ­მა გან­სა­ზღვრავს კონ­კრე­ტულ ღო­ნის­ძი­ე­ბებს, თუ რო­გორ უნდა წა­რი­მარ­თოს შემ­ცი­რე­ბის პრო­ცე­სი ისეთ სექ­ტო­რებ­ში, რო­გო­რი­ცაა: ენერ­გე­ტი­კა, ტრან­სპორ­ტი, შე­ნო­ბე­ბი, მრეწ­ვე­ლო­ბა, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბა, მი­წათ­სარ­გებ­ლო­ბა, ტყე­ე­ბი და ნარ­ჩე­ნე­ბი.

რუ­სეთ-უკ­რა­ი­ნის ომის ფონ­ზე, კლი­მა­ტუ­რი ცვლი­ლე­ბე­ბი­სა და ეკო­ლო­გი­ის პრობ­ლე­მებ­მა, რომ­ლე­ბიც კა­ცობ­რი­ო­ბის წი­ნა­შე ისე­დაც საკ­მა­ოდ მწვა­ვედ იდგა, რო­გორც ჩანს, მე­ო­რე ად­გილ­ზე გა­და­ი­ნაც­ვლა. თუმ­ცა, მიმ­დი­ნა­რე მოვ­ლე­ნე­ბის გამო, პრო­ცე­სე­ბი, რომ­ლის გა­მოც კლი­მა­ტუ­რი სა­მი­ტე­ბი იმარ­თე­ბო­და, დაჩ­ქარ­და.

რა ელის გა­რე­მოს და რამ­დე­ნად გრძელ­ვა­დი­ა­ნია ეს ყვე­ლა­ფე­რი, სამ­წუ­ხა­როდ უც­ნო­ბია, ისე­ვე, რო­გორც უც­ნო­ბია მო­სა­ლოდ­ნე­ლი ეკო­ლო­გი­უ­რი კა­ტას­ტრო­ფის მას­შტა­ბი.

ავ­ტო­რი: ეკა დარ­ჩი­აშ­ვი­ლი

მკითხველის კომენტარები / 0 /
გააკეთე კომენტარი
სახელი *
კომენტარი *

გმადლობთ, თქვენი კომენტარი მიღებულია და გამოქვეყნდება მოდერაციის შემდეგ.

*კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას, სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.
სხვა სიახლეები
პაკისტანში წყალდიდობის შედეგად 1000-ზე მეტი ადამიანია დაღუპული, მათ შორის ასობით ბავშვი
პაკისტანში წყალდიდობის შედეგად 1000-ზე მეტი ადამიანია დაღუპული, მათ შორის ასობით ბავშვი
დღეიდან ჰაერის ტემპერატურის მნიშვნელოვანი კლებაა მოსალოდნელი
დღეიდან ჰაერის ტემპერატურის მნიშვნელოვანი კლებაა მოსალოდნელი
როდიდან არის მოსალოდნელი ამინდის მკვეთრი ცვლილება
როდიდან არის მოსალოდნელი ამინდის მკვეთრი ცვლილება
3 სექტემბრამდე საქართველოში ჰაერის ტემპერატურამ შესაძლოა, 40 გრადუსს მიაღწიოს
3 სექტემბრამდე საქართველოში ჰაერის ტემპერატურამ შესაძლოა, 40 გრადუსს მიაღწიოს

კილომეტრი
მილი
USD
GEL