თბილისი

2026 წლის დასაწყისში მზეზე მომხდარი მძლავრი აფეთქებები სამეცნიერო საზოგადოებისა და მედიის მთავარ თემად იქცა. იმის გათვალისწინებით, რომ მზე ახლა თავისი 11-წლიანი ციკლის პიკში იმყოფება, ასეთი მოვლენები მოსალოდნელი იყო, თუმცა კონკრეტულად ამ შტორმმა რამდენიმე კუთხით გახდა საინტერესო.

აფეთქების სიმძლავრე და კლასიფიკაცია

მზეზე დაფიქსირდა X კლასის (უმაღლესი კატეგორია) აფეთქება. ამ პროცესს თან ახლდა მასის ამოფრქვევა. პლაზმისა და მაგნიტური ველის უზარმაზარი ნაკადი დედამიწისკენ დიდი სიჩქარით წამოვიდა.

გეომაგნიტური შტორმის ფაზები

აფეთქებიდან რამდენიმე წუთში, მზის რენტგენულმა გამოსხივებამ დედამიწის იონოსფერომდე მოაღწია, რამაც გამოიწვია მოკლეტალღოვანი რადიოკავშირის დროებითი გათიშვა, ძირითადად განათებულ ნახევარსფეროში. ამოფრქვეული მასა დედამიწის მაგნიტოსფეროს დაახლოებით 24-48 საათში დაეჯახა, რამაც გამოიწვია G4 (ძლიერი) ან G5 (ექსტრემალური) დონის გეომაგნიტური შტორმი.

გავლენა ტექნოლოგიებზე

ელექტროგადამცემ ხაზებში დაფიქსირდა ინდუცირებული დენები. ენერგოკომპანიებმა პრევენციულად შეცვალეს დატვირთვის რეჟიმები, რამაც თავიდან აგვაცილა მასშტაბური ავარიები. დაფიქსირდა გარკვეული ხარვეზები GPS ნავიგაციაში და თანამგზავრული ინტერნეტის მუშაობაში. დაბალ ორბიტაზე მყოფმა თანამგზავრებმა განიცადეს ატმოსფერული წინააღმდეგობის გაზრდა.

ვიზუალური ეფექტი — ჩრდილოეთის ციალის „გეოგრაფია“

ამ შტორმის ყველაზე შთამბეჭდავი ნაწილი ის იყო, რომ ჩრდილოეთის ციალი ბევრად უფრო სამხრეთით გახდა ხილული, ვიდრე ჩვეულებრივ. მისი დაფიქსირება შესაძლებელი გახდა შუა განედებზეც (მაგალითად, ევროპის დიდ ნაწილში და აშშ-ის ცენტრალურ შტატებში).

საინტერესო ფაქტი

2026 წლის ეს მოვლენა მეცნიერებისთვის მნიშვნელოვანია იმით, რომ საშუალებას გვაძლევს გამოვცადოთ ჩვენი ტექნოლოგიური მდგრადობა მანამ, სანამ კიდევ უფრო მძლავრი აფეთქებები მოხდება.