თბილისი

ბრიტანეთის მოსახლეობა, ვინც სექტემბრის უხვ მოსავალს ელოდა, შესაძლოა იმედგაცრუებულნი დარჩნენ.

ზაფხულის შუა პერიოდიდან მაყვლის ბუჩქები ნაყოფით დაიტვირთა, ახლა კი ბევრგან მხოლოდ დამჭკნარი კენკრაა დარჩენილი. არანაკლებ გასაოცარია ისიც, რომ ხეები ფოთლებს ყრიან, ვაშლები მწიფეა და მუხის რკოებიც ნაადრევად ცვივა.

ექსპერტები ამბობენ, რომ ეს უბრალოდ ნაადრევი შემოდგომა არ არის. ეს არის ბუნების სტრესის შედეგი.

ინგლისმა უკვე მეოთხე სიცხის ტალღა გადაიტანა, ტემპერატურამ 33.4 °C-ს მიაღწია, ხოლო ქვეყნის ხუთ რეგიონში ოფიციალურად გამოცხადებულია გვალვა.

„ჩვენ ახლა ვხედავთ შედეგს იმ უკიდურესად ცხელი და მშრალი გაზაფხულისა და ზაფხულის, რომელიც ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულად მშრალ პერიოდად ითვლება ისტორიაში,“ – ამბობს კეტრინ ბრაუნი, ველური ბუნების დაცვის ფონდის კლიმატის ცვლილების დირექტორი.

„ხეები სტრესის საპასუხოდ უფრო ადრე იძლევიან თესლს – ეს მათი დაცვის სტრატეგიაა,“ – განმარტავს ბრაუნი.

ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის ანგარიშის თანახმად, კლიმატის ცვლილება ცვლის ბუნების კალენდარს. პროფესორ ტიმ სპარქსის თქმით, მცენარეები და მწერები წელს უფრო ადრე აქტიურდებიან.

„მაყვლის ნაადრევი დამწიფება სიცხის შედეგია, დამჭკნარი კენკრა კი – წყლის დეფიციტის. ფოთლების ცვენაც წყლის პრობლემაა. ეს არ არის ბუნებრივი შემოდგომა. თუ წვიმები მოვა, მცენარეების ზრდის სეზონი კვლავ გაგრძელდება,“ – ამბობს ის.

სპარქსის განმარტებით, თბილ კლიმატში ხეები ჩვეულებრივ უფრო დიდხანს ინარჩუნებენ ფოთლებს, რაც, ნაყოფის ნაადრევ დამწიფებასთან ერთად, შემოდგომას ხანგრძლივს ხდის.

„ფრინველები, მაგალითად, შაშვი, გაზაფხულსა და ზაფხულში ბარტყებს მწერებით კვებავენ. შემოდგომაზე კი კენკრასა და თესლზე გადადიან. თუ ეს საკვები უკვე აღარ არის, მათთვის ნამდვილი შიმშილის სეზონი იწყება,“ – ამბობს ბრაუნი.

ეს კი ცხოველებს უქმნის სერიოზულ პრობლემას ზამთრისთვის მზადებისას, როცა საკვები ისედაც იშვიათია.

ფერმერებიც მძიმე გამოწვევების წინაშე დგანან. ფერმერებისა და მეფრინველეობის ეროვნული კავშირის ვიცე-პრეზიდენტი რეიჩელ ჰალოსი ამბობს:

„მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ რეგიონში წვიმები მოვიდა, ამ წლის ექსტრემალური პირობები უპრეცედენტოა. შარშან მოსავალი ძლიერმა წვიმამ დააზარალა, წელს – გვალვამ. ეს მკვეთრი ცვალებადობა გვალვასა და წყალდიდობას შორის სულ უფრო ხშირი ხდება.“

ჰალოსის თქმით, საკვების უსაფრთხოება ეროვნული პრიორიტეტი უნდა გახდეს და მთავრობამ მეტი მხარდაჭერა უნდა გაუწიოს ფერმერებს, რათა კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტირდნენ.

მეტეოროლოგიური სამსახურის მონაცემებით, ზამთრები უფრო ნოტიო ხდება, ხოლო ექსტრემალური სიცხე და სიცივე - ხშირი და ინტენსიური. 2025 წლის ივნისი ინგლისში ყველაზე თბილი იყო დაკვირვებების ისტორიაში, ხოლო მთელ ბრიტანეთში – მეორე ყველაზე ცხელი 1884 წლიდან მოყოლებული.

„ყველაზე შემაშფოთებელი ის არის, რომ ეს ყველაფერი ხდება მაშინ, როცა გლობალური დათბობა მხოლოდ 1.5°C-ით აღემატება ინდუსტრიულ დონეს. თუ ტემპერატურა კიდევ მოიმატებს, შედეგები გაცილებით მძიმე იქნება,“ – ამბობს ბრაუნი.