Тбилиси

წელიწადის სხვადასხვა პერიოდში დღისა და ღამის ხანგრძლივობის ცვლილება ჩვენი პლანეტის კოსმოსური მოძრაობის უშუალო შედეგია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პროცესი ყოველწლიურად ბუნებრივად მეორდება, მის უკან ზუსტი ფიზიკური და ასტრონომიული კანონზომიერებები დგას.

დედამიწის ღერძის დახრილობა და ორბიტა

ჩვენი პლანეტა მზის გარშემო მოძრაობისას სწორად არ ბრუნავს. დედამიწის ბრუნვის ღერძი 23.5 გრადუსითაა დახრილი. სწორედ ამ დახრილობის გამო, მზის სხივები წელიწადის სხვადასხვა დროს დედამიწის ზედაპირზე განსხვავებული კუთხით ეცემა. როდესაც ჩრდილოეთ ნახევარსფერო მზისკენ არის მიმართული, გვაქვს ზაფხული და გრძელი დღეები. ხოლო როდესაც პლანეტა ორბიტაზე ისეთ პოზიციას იკავებს, რომ მზის სხივები თანაბრად ნაწილდება, იწყება სეზონური გარდატეხა.

შემოდგომის ბუნიობა

ამ დინამიკური ცვლილების მთავარი ეტაპი შემოდგომის ბუნიობაა. ლათინური სიტყვა aequinoctium ზუსტად ნიშნავს „თანაბარ ღამეს“. ამ დღეს მზე ზუსტად ეკვატორის ხაზის თავზე მდებარეობს. შედეგად, დედამიწის ყველა წერტილში (პოლუსების გარდა) დღე და ღამე ხანგრძლივობით ერთმანეთის ტოლია - თითოეული ზუსტად 12 საათს გრძელდება.

ბუნიობის მომენტი ერთგვარი ზღვარია. მისი გავლისთანავე, ჩრდილოეთ ნახევარსფერო თანდათანობით „შორდება“ მზეს. შედეგად, მზის სხივების კუთხე მცირდება. სხივები დედამიწის ზედაპირს ირიბად ეცემა, რის გამოც მათი გამათბობელი ძალა სუსტდება.

ამავდროულად, დღის საათები იკლებს. ყოველდღიურად მზე სულ უფრო ადრე ჩადის და უფრო გვიან ამოდის. ზოგიერთ განედზე ეს ცვლილება განსაკუთრებით თვალშისაცემია, რადგან ყოველ 24 საათში დღის სინათლე რამდენიმე წუთით მცირდება. ბუნებრივი სინათლის უკმარისობა ავტომატურად აგრძელებს ბნელ საათებს, სანამ პროცესი ზამთრის ზღვარს არ მიაღწევს.

გავლენა ბუნებასა და ორგანიზმზე

დღისა და ღამის ეს ბუნებრივი ბალანსი თამაშობს მთავარ როლს ეკოსისტემის რეგულაციაში. სინათლის ხანგრძლივობის შემცირება მცენარეებსა და ცხოველებს უგზავნის სიგნალს, რომ ზამთარი ახლოვდება. ადამიანის ორგანიზმიც ზუსტად ანალოგიურად რეაგირებს: სინათლის ნაკლებობა ასტიმულირებს ჰორმონ მელატონინის გამომუშავებას, რაც ცვლის ჩვენს ენერგეტიკულ ბალანსს და გვამზადებს უფრო მშვიდი, შიდა პროცესებისთვის.