ქართული
English
დედამიწაზე ტემპერატურის რეკორდული ზრდის ფონზე მეცნიერები სულ უფრო აქტიურად განიხილავენ ისეთ ტექნოლოგიებს, რომლებიც გლობალური დათბობის შედეგების შემსუბუქებას შეძლებს. ერთ-ერთი ყველაზე სადავო და ამავდროულად საინტერესო მიმართულებაა მზის ხელოვნურად დაბნელება. მისი მიზანი დედამიწამდე მზის ენერგიის მცირე ნაწილის მიღწევის შეზღუდვაა.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს კონცეფცია სამეცნიერო ფანტასტიკას ჰგავს, მას მსოფლიოს წამყვანი უნივერსიტეტები და კვლევითი ცენტრები უკვე წლებია სწავლობენ. თუმცა მეცნიერები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ მსგავსი ტექნოლოგია კლიმატის ცვლილების მიზეზს ვერ აღმოფხვრის და მხოლოდ დროებითი ინსტრუმენტი შეიძლება იყოს.
მზის ხელოვნურად დაბნელება, რომელსაც მეცნიერები მზის რადიაციის მართვას უწოდებენ, გულისხმობს დედამიწამდე მისული მზის სხივების მცირე ნაწილის არეკვლას ან გაფანტვას, რათა პლანეტის ზედაპირი ნაკლებად გაცხელდეს.
მნიშვნელოვანია, რომ საუბარი არ არის მზის „გამორთვაზე“ ან რეალურად დაბნელებაზე. იდეა მხოლოდ იმაში მდგომარეობს, რომ დედამიწამ მზის ენერგიის რამდენიმე პროცენტით ნაკლები მიიღოს, რაც საშუალო გლობალურ ტემპერატურას შეამცირებდა.
მეცნიერები რამდენიმე შესაძლო მეთოდს განიხილავენ. სტრატოსფეროში აეროზოლების გაფრქვევა ყველაზე ხშირად განხილული ვარიანტია. სპეციალური თვითმფრინავებით ან სხვა ტექნოლოგიებით ატმოსფეროს ზედა ფენაში შეიძლება გაიფრქვეს გოგირდის ან სხვა ამრეკლავი ნაწილაკები, რომლებიც მზის სხივების ნაწილს კოსმოსში დააბრუნებს.
ამ იდეის საფუძველი ბუნებამ თავად გვაჩვენა. 1991 წელს ფილიპინებზე ვულკან პინატუბოს ამოფრქვევის შემდეგ ატმოსფეროში მოხვედრილმა ნაწილაკებმა დედამიწის საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 0.5°C-ით შეამცირა დაახლოებით ერთი წლის განმავლობაში.
კიდევ ერთი კონცეფციაა ზღვების ღრუბლების გაღიავება, რომლის დროსაც ოკეანის თავზე არსებული ღრუბლები უფრო ამრეკლავი გახდება და მეტი მზის სხივი აირეკლება.
ყველაზე ამბიციური იდეა კი კოსმოსში უზარმაზარი სარკეების ან მზის ფარების განთავსებას გულისხმობს, თუმცა თანამედროვე ტექნოლოგიებით ეს პრაქტიკულად განუხორციელებლად და უკიდურესად ძვირად მიიჩნევა.
ბოლო წლები კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე ცხელი აღმოჩნდა. კლიმატის ცვლილების გამო გახშირდა ძლიერი სიცხეები, გვალვები, ტყის ხანძრები, წყალდიდობები და სხვა ექსტრემალური ამინდის მოვლენები.
მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნები სათბურის აირების შემცირებას ცდილობენ, მათი კონცენტრაცია ატმოსფეროში კვლავ მაღალია. სწორედ ამიტომ ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევს, რომ თუ დათბობა კრიტიკულ ზღვარს მიუახლოვდება, შესაძლოა საჭირო გახდეს დროებითი ტექნოლოგიური ჩარევა, რათა ყველაზე მძიმე შედეგები შემცირდეს.
მზის ხელოვნურ დაბნელებას არაერთი პოტენციური საფრთხეც ახლავს.
ექსპერტები შიშობენ, რომ ასეთმა ჩარევამ შესაძლოა შეცვალოს ნალექების განაწილება, მუსონების სისტემა, გავლენა მოახდინოს სოფლის მეურნეობაზე და სხვადასხვა რეგიონში განსხვავებული შედეგები გამოიწვიოს.
გარდა ამისა, ტექნოლოგია ვერ ამცირებს ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის რაოდენობას. ეს ნიშნავს, რომ ოკეანეების მჟავიანობა და სხვა პრობლემები კვლავ გაგრძელდება, რადგან მათი ძირითადი მიზეზი სათბურის აირებია.
მეცნიერები ასევე საუბრობენ ]„შეწყვეტის ეფექტზე“ — თუ ასეთი პროგრამა მრავალი წლის განმავლობაში იმუშავებს და შემდეგ მოულოდნელად შეწყდება, დედამიწის ტემპერატურა შესაძლოა ძალიან სწრაფად გაიზარდოს, რაც ეკოსისტემებისთვის მძიმე შედეგების მომტანი იქნება.
დღეს ამ მიმართულებით მიმდინარეობს მხოლოდ სამეცნიერო კვლევები, კომპიუტერული მოდელირება და მცირე მასშტაბის ექსპერიმენტების განხილვა. არაერთ ქვეყანაში ასეთი კვლევებიც კი საზოგადოების, მეცნიერებისა და პოლიტიკოსების მწვავე დისკუსიის საგანია, რადგან საკითხი მხოლოდ ტექნოლოგიური კი არა, ეთიკური, იურიდიული და გეოპოლიტიკურიც არის.
გამოსავალი მაინც ემისიების შემცირებაა. კლიმატის ექსპერტების დიდი ნაწილი თანხმდება, რომ გლობალური დათბობის წინააღმდეგ მთავარი გზა კვლავ სათბურის აირების ემისიების შემცირება, განახლებადი ენერგიის განვითარება, ენერგოეფექტიანობის ზრდა და ბუნებრივი ეკოსისტემების დაცვაა.
მეცნიერების შეფასებით, მზის ხელოვნური დაბნელება მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში გამოსაყენებელი დროებითი ინსტრუმენტი შეიძლება გახდეს, რომელიც კლიმატის ცვლილების შედეგების დროებით შემსუბუქებას შეძლებს, მაგრამ მის გამომწვევ მიზეზებს ვერ აღმოფხვრის.
გმადლობთ, თქვენი კომენტარი მიღებულია და გამოქვეყნდება მოდერაციის შემდეგ.